Sinds een aantal jaren zie je met enige regelmaat grote letters op een T-shirt: Banlieue. Toch wel enigszins verbazingwekkend, want dit Franse woord wordt vooral geassocieerd met sociale problemen en criminaliteit in de buitenwijken van grote steden in Frankrijk, zoals Parijs, Marseille of Lyon. Maar wat betekent het woord banlieue eigenlijk?
Het tweede deel van het woord is nog eenvoudig, een lieue is gewoon een plek of een oord. Maar het eerste deel is lastiger. Het woord ban is van oorsprong een term die aangaf dat een gebied onder het juridische bestuur van een grotere stad viel. Het waren de gebieden net buiten de stadsmuren, waar dezelfde rechtspraak gold als daarbinnen. Maar ban heeft ook een andere betekenis, namelijk verbod, en in die betekenis zijn de bewoners van de banlieue de mensen die verbannen zijn uit stad.
Internationaal staan de banlieues vooral bekend als probleemgebieden. Zeker sinds 2005, toen een uit de hand gelopen interactie tussen twee jongeren en de politie leidde tot weken vol rellen en geweld in de Parijse voorsteden. Toen kwamen de problemen aan het licht die tien jaar daarvoor al in de cultfilm La Haine van regisseur Mathieu Kassovitz te zien waren. Die film was gebaseerd op eerdere incidenten met ongepast politiegeweld. En nog altijd hoeft er maar iets te gebeuren of de vlam slaat in de pan en de banlieue komt weer negatief in het nieuws.
Daarom is het best opmerkelijk dat voor een nieuw streetwear-label uit Rotterdam de naam Clan de Banlieue is gekozen. Wat ruim tien jaar geleden was begonnen als een eindexamenopdracht van drie studenten om een eigen onderneming te starten, is ondertussen uitgegroeid tot een succesvol bedrijf met een eigen identiteit.
De keuze voor de naam Banlieue is een bewuste. De oprichters van de onderneming kennen natuurlijk de negatieve connotatie van het woord, maar kijken liever naar de positieve kanten. De banlieue is namelijk ook een plek waar veel mensen met uiteenlopende afkomsten wonen. Verschillende culturen leven naast elkaar en leren van elkaar. De drie grondleggers van Clan de Banlieue, zelf afkomstig uit een multiculturele wijk in Rotterdam West, zien vooral de broederschap die voortkomt uit de heterogene bevolkingssamenstelling, ondanks, of misschien wel dankzij, de etnische achtergronden van religie en cultuur. Dat ze alledrie andere roots hebben – Turks, Surinaams en Kaapverdiaans – is daar een mooi voorbeeld van. Wat hen bindt, is vooral de plek waar ze geboren zijn, samen zijn opgegroeid en waar ze zich thuis voelen.
Die positieve kant van het verhaal dragen ze uit via het modemerk Clan de Banlieue. Door het succes van het streetwear-label kunnen ze activiteiten in de wijk steunen. Zo hebben ze in 2021 een eigen voetbalclub opgericht: FC Banlieue. Het streven is om een goed georganiseerde club met duidelijke regels en richtlijnen op te zetten, waar jong talent zich kan ontwikkelen.
Verder hebben ze de Banlieue Foundation opgericht waarmee ze positieve veranderingen in de wijk kunnen initiëren en kansen creëren. Aan de hand van verschillende projecten, soms in samenwerking met de gemeente Rotterdam, willen ze jongeren motiveren om hun talenten te ontdekken. Een van die projecten gaat over de herinrichting van een plein in de wijk. Jongeren en buurtbewoners zijn uitgenodigd om mee te denken en ideeën te leveren voor een betere leefomgeving.
De activiteiten die de Banlieue Foundation onderneemt moeten de socioloog Richard Sennett, auteur van Building and Dwelling: ethics for the city, als muziek in de oren klinken. Hij houdt al sinds jaar en dag een pleidooi voor de Open City, een stad waar ruimte is voor bewoners om zelf de fysieke inrichting van hun leefomgeving te bepalen, in tegenstelling tot de Closed City, waar alles van tevoren is vastgelegd. De inzet van de Banlieue Foundation, die jongeren met verschillende culturele achtergronden betrekt bij het verbeteren van de kwaliteit van hun habitat, past perfect in zijn verhaal. Mooi om te zien dat de initiatieven uit de wijk zelf komen en niet van bovenaf zijn uitgedacht.