In een kringloopwinkel in Krimpen aan de IJssel staat een net boekje tussen de wat morsige fotografieboeken. Het is een interessant boekje met de titel “bauhaus. photo”, met exact 100 foto’s uit de collectie van het Bauhaus Archief in Berlijn. De foto’s zijn gemaakt door docenten en studenten van de beroemde kunstopleiding in Weimar en Dessau. Ze geven een mooi beeld van de sfeer op het Bauhaus.
Het boek is kennelijk een presentexemplaar, want in het boekje bevindt zich een begeleidend schrijven dat is gericht aan Ariane en Maurizio Stam, gedateerd 20 oktober 2015. Het is niet geheel toevallig dat ik dit boekje in Krimpen aan de IJssel vind, want de laatste 24 jaar van haar leven was dit de woonplaats van de moeder van Ariane: Lotte Stam-Beese.
Lotte, die toen nog gewoon Lotte Beese heette, studeerde vanaf 1926 aan het Bauhaus, een school waar ambacht, design, schilder- en beeldhouwkunst en architectuur wordt onderwezen en de plek waar haar creatieve vorming begon. Zij startte – zoals de meeste vrouwelijke studenten – op het weefatelier. Later is ze de eerste vrouw aan de architectuuropleiding op het Bauhaus. Ze krijgt hier onder andere les van Hannes Meyer en gastdocent Mart Stam.
Fotografie – het onderwerp van dit boek – speelde een belangrijk rol op het Bauhaus. Dat had in de eerste plaats een praktische reden, bijvoorbeeld om de producten te tonen die in de ateliers ontworpen en gemaakt waren. Maar fotografie werd ook gebruikt als medium om er op een artistieke en speelse manier mee te experimenten. Bovendien was het een vorm van vermaak voor zowel de studenten als de docenten. De foto’s in het boek geven dan ook een sfeervol beeld van het leven op het Bauhaus.
Ook Lotte Beese hield zich met fotografie bezig. In het boek is een aantal foto’s opgenomen die Lotte zelf heeft genomen of waarop zij staat afgebeeld. Twee opmerkelijke afbeeldingen zijn de foto’s die Lotte en Hannes Meyer van elkaar hebben genomen. Er straalt een intimiteit uit die duidelijk maakt dat hun relatie verder gaat dan alleen maar die van docent en student. Hoeveel het Bauhaus een vrij progressieve school was, komt er toch een moment dat Lotte wordt verzocht om de opleiding te verlaten, namelijk als Meyer de nieuwe Bauhaus-directeur wordt.
Lotte beschouwde de periode aan het Bauhaus als een van de belangrijkste perioden van haar leven. Maar voor haar ontwikkeling was ook de tijd na het Bauhaus heel belangrijk. Begin jaren dertig woont en werkt ze in de Sovjet-Unie. Ze komt er een oude bekende tegen, Mart Stam, met wie ze samenwerkt aan omvangrijke stedenbouwkundige projecten en met wie ze later in Moskou trouwt.
Vele jaren later blijkt hoe belangrijk deze periode voor haar ontwikkeling is geweest, als ze voor de dienst Stadsontwikkeling Rotterdam werkt aan de plannen voor Pendrecht en de Alexanderpolder. Om haar standpunten duidelijk te maken, refereert ze veelvuldig aan de stedenbouwkundige uitgangspunten van de plannen waar ze aan werkte in haar Sovjet-tijd.
De tijd dat zij zich met fotografie bezig hield, was voor haar maar “spielerei”. Ze vond het dan ook vreemd dat er jaren later zo veel belangstelling was voor haar fotografische werken. Misschien is dat de reden dat haar kleinkinderen het boekje, na het overlijden van Ariane, naar de kringloopwinkel in Krimpen aan de IJssel hebben gebracht.
Boekgegevens
bauhaus.photo / bauhaus.foto
100 photos from the collection of the Bauhaus-Archiv Berlin
bauhaus-archiv, museum für gestaltung, 2015
ISBN 9783922613466
gevonden in: kringloopwinkel IJsseldijk Krimpen aan den IJssel